Tết, nhắc ” Ông Đồ Đỏ ” của Vũ Đình Liên!

 tet-1

 

 thụyvi .

Mỗi năm hoa đào nở
Lại thấy ông đồ già
Bầy mực tàu giấy đỏ
Bên phố đông người qua
Bao nhiêu người thuê viết
Tấm tắc ngợi khen tài
“Hoa tay thảo những nét
Như phượng múa rồng bay.“

Nhưng mỗi năm mỗi vắng
Người thuê viết nay đâu?
Giấy đỏ buồn không thấm;
Mực đọng trong nghiên sầu…
Ông đồ vẫn ngồi đây,
Qua đường không ai hay,
Lá vàng rơi trên giấy;
Ngoài trời mưa bụi bay
Năm nay đào lại nở,
Không thấy ông đồ xưa
Những người muôn năm cũ
Hồn ở đâu bây giờ?

 Những ngày cận Tết, hầu như “Những người muôn năm cũ” đều nhớ lại bài thơ Ông Đồ của cụ Vũ Đình Liên. Nhắc tới ông đồ người ta lại hình dung đến một ông già choàng trên người chiếc áo the thâm, chiếc quần trúc bâu trắng, đầu chít chiếc khăn đen, chòm râu thưa dài, khơi gợi thời Nho học suy tàn, đang phủ phục trên chiếu hoa viết câu đối thuê, nhưng kể từ thập niên 50 trở đi đã không một ai còn trông thấy ông đồ bầy giấy bút ra viết giữa phố phường, họa hoằn rơi rớt một hai cụ lạc lõng trường thi, ngơ ngác trải bàn ra ngồi viết thuê. Mấy chữ đại tự các cụ dùng bút nhỏ vẽ và tô lại cho đậm, nét sổ, ngang, chấm không còn bay bướm, linh hoạt. Không còn những người hiếu kỳ đứng trầm trồ khen ngợi.
Cũng theo Nhật Thịnh kể lại lúc sinh thời Vũ Đình Liên làm bài Ông Đồ do cám cảnh hình ảnh một ông đồ ngồi viết thuê câu đối ở phố Hàng Bồ – Hà Nội. Phố này chuyên bán hàng xén có đầy đủ các mặt hàng giấy, bút, mực. Ông đồ nghèo không trữ sẵn giấy, chờ khi đông khách đặt hàng mới vào bên trong cửa hiệu mua giấy. Nhạc mẫu và vợ (chưa cưới) của Vũ Đình Liên là người thường bán giấy cho ông đồ và chính nơi đây Vũ Đình Liên thêm phần nữa vì có cảm tình với người con gái chủ tiệm, xúc động sáng tác nên bài thơ Ông Đồ.
Bài thơ Ông Đồ in lần đầu tiên trên tờ Kim Hoa mà ngày nay mỗi năm vào dịp Tết bài thơ ấy lại được nhiều báo nhắc nhở tới và làm rung động nhiều người.
Tình cờ có lần Bùi Xuân Phái ghép bức tranh Ông Ðồ bằng giấy màu tại nhà Trần Văn Lưu. Bức tranh này ông Phái tặng Trần Văn Lưu, Vũ Ðình Liên tới chơi, thấy bức tranh Ông Đồ, cảm xúc liền đề thơ ở dưới. (*)

Tranh ngắm lòng càng rộn ý thơ,
Cả hồn quá khứ xót ông đồ.
Ba vần thơ đã khơi nguồn nhớ,
Mấy mảnh giấy còn chắp cánh mơ.
Thanh sắc chưa phai màu lệ cũ
Ảnh hình thẫm đượm mối thương xưa
Hồn người nghiên bút nghìn năm trước
Khối hận đến giờ đã nhẹ chưa …

(Ngắm Tranh – 1974)

Bài thơ Ông Đồ của Vũ Đình Liên đẹp quá, cảm khái quá tuy có chút chạnh lòng nhưng là bài thơ nổi bật trong rừng thơ cùng với “Nhớ rừng” của Thế Lữ, “Đây thôn Vỹ Dạ” của Hàn Mặc Tử” hay “Tống biệt hành” của Thâm Tâm….Bài thơ Ông Đồ thuộc trong số những thi phẩm mà nhắc tới, dường như người yêu thơ nào cũng biết, cho dù họ có thể quên tên tác giả.

Vậy mà sau kỳ Đại hội kỳ 4 của Đảng cộng sản Việt Nam, Vũ Đình Liên đem Ông Đồ ra thêm vào ba đoạn, bốn câu năm chữ, viết tặng cho báo Đoàn Kết số Xuân năm 1977 ở Paris:

Năm nay đào nở rộ
Mừng Hội Đảng Hội Dân
Bút ông đồ lại họa
Những nét chữ đẹp, thân
Nghiên bút xưa vẫn đợi
Từ ngàn năm bài thơ
Từ ngàn năm câu đối
Đảng sáng tác bây giờ
Nghệ sĩ với ông đồ
Tình nước non vô tận
Như Đảng với Bác Hồ
Hương đất trời cộng sản

Bùi Bảo Trúc mai mỉa:

“Và do đó, đúng 40 năm sau, ông đồ đã chết, lại được lôi cổ dậy, một con mèo được leo qua người ông, cái xác ướp vì chưa được các chuyên viên Liên Xô dùng kỹ thuật tẩm ướp, đã biến thành một con quỉ nhập tràng kinh khủng ra mừng Đại hội Đảng lần thứ 4. Nhà thơ vì áo cơm và những tập tem phiếu đã phải thêm những câu thơ ngớ ngẩn, cho Đảng biết làm thơ, làm câu đối và nghiên bút đợi cả ngàn năm nay mới có dịp viết xuống. Ông đồ quỉ nhập tràng không còn thảo được những chữ như “phượng múa rồng bay“ nữa. Ông là ông đồ giả hiệu không biết viết, ông chỉ biết “vẽ“ chữ, một hình thức thất học nhất mà chỉ những kẻ không biết viết chữ Hán mới làm: “Bút ông đồ lại họa – Những nét chữ đẹp, thân” Rõ là bậy!”

Đúng là Vũ Đình Liên đã xổ tuẹt vào bài thơ của mình. Nhưng dù sao thì đây chỉ là một loại “Sùng bái lãnh tụ” của dân chúng ở các chế độ độc tài mà vũ khí bảo vệ sự tồn tại của nó là chính sách ngu dân đến tận cùng, cộng với sự dối trá và đàn áp bạo lực, nhấn chìm xã hội trong sự sợ hãi triền miên.

Ô hô! Ai tai..!

 

• * Nhật Thịnh
• Tranh của Bùi Xuân Phái (lấy từ Google)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

This entry was posted in Chuyện Phải Viết. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s